Kalcyt na Jurze.
© Opublikowal miro 2010
Na jurajskim szlaku
Szpatowcy
Od Smolenia, Morsko, Skarżyce, Kroczyce ,Podlesice ,Rzędkowice i dalej ku Olsztynowi
ciągną się bogate złoża kalcytu ,zwanym również szpatem wapiennym. W jaskiniach juraj-
skich występuje w postaci stalaktytów i stalagmitów .Minerał w drobnoziarnistej postaci
i pięknie uformowanych kształtach.
Z jaskiń już ponad 100 lat temu , aż do lat 50, ubiegłego
wieku wydobywano kalcyt. Używano go w przemyśle szklarskim i ceramicznym, na lastriko,
w celach ozdobniczych do różnych wyrobów ludowych. W okresie międzywojennym wielu
mieszkańców jurajskich wiosek trudniło się wydobywaniem i eksploatacją szpatu wapienn-
ego. Przyjęło się wówczas do nich określenie :górnicy szpatowcy.
Praca ich łączyła się z du-
żym ryzykiem utraty życia ,bowiem pracowali bez żadnego szkolenia i przygotowania ,tylko
na wyczucie przy słabym świetle lamp karbidowych. Z jaskiń o profilach poziomych i pio-
nowych , przy użyciu lin schodzili i opuszczali się w ciemne i wilgotne czeluście grot.
Kilofami i łomami wyrąbywali kalcyt , po czym wyciągali kołowrotem na powierzchnię i furmankami wywozili do hut
szkła w Zawierciu i Ząbkowicach Będzińskich. Z eksploatacją kalcytu ściśle związane jest środowisko przyrodnicze
w masywie skał podlesickich i kroczyckich . Do dziś zachowały się tam ślady w postaci wyrzuconego z jaskiń rumoszu
skalnego i niskich nasypów wymieszanej gliny z piaskiem. Blisko zamku "Bąkowiec" w Skarżycach w pasie ciągnących
się ostańców wapiennych można jeszcze znaleźć głęboki otwór jaskini , z której pozyskiwano kalcyt. Do tej "małej kopalni
" prowadziła lasem droga . Miejscami urobku kalcytu były również jaskinie: Szpatowców, Głęboka i w Jastrzębniku.
Nie wiadomo jak wielkie było wydobycie tego minerału. Górnicy -szpatowcy ufundowali piękny ołtarz z kalcytu w koście-
le p.w św. Jacka i Magdaleny w Kroczycach.Na polach ornych, po dziś dzień spod płytkiej warstwy gleby pługi wydostają
dorodne fragmenty kryształów kalcytowych. W punktach pamiątkarskich na Jurze można nabyć pomysłowe figurki i inne
kompozycje z kalcytu.
Kalcyt – minerał z gromady
węglanów. Bardzo rozpowszech
niony minerał skałotwórczy.