|
|
|

|
|
|
- Archiwum Diecezjalne w Częstochowie Sygn. 63 akta Konsystorza Generalnego.
-J. Wiśniewski : Diecezja częstochowska. Opis historyczny kościołów i
zabytków w dekanatach będzińskim, sączowskim, zawierciańskim i żareckim
1936 r.
- Katalog zabytków sztuki w Polsce, pod red.I. Rejduch – Samkowej i J.
Samka t. V. Warszawa 1962.
SKARŻYCE . 1782 ROK
SKARŻYCE należały wówczas do powiatu LELOWSKIEGO.
W parafii wymienionych było 400 dusz. Do spowiedzi wielkanocnej przystąpiło
329 osób, chrztów odbyło się 15, ślubów 3,
zostały odprawione 23 pogrzeby. Inszej religii i obrządków dusz nie
ma.
Poświęcenie togo kościoła corocznie obchodziło się w pierwszą niedzielę po święcie
św. BARTŁOMIEJA Apostoła.
|
 |
Dzwonnica
murowana była, złączona razem z murami kościelnymi. Na dzwonnicy była
wspaniała wieża drewniana, gontami pokryta i cała pomalowana na czerwono.
Wszystko to niestety uległo spaleniu. Po odbudowaniu cały kościół zmienił
swój wygląd. Wieża i dzwonnica zostały obniżone i podmurowane do
wysokości teraźniejszego stanu, tak jak i reszta dachu na kościele.
Nowe dachy pokryte zostały gontami z drzewa.
Po wielu latach niewoli, wojen i braku środków, kościół w Skarżycach
wymagał wielkich remontów. Renowację kościoła rozpoczął ks. Alfons
Niderman (1935 - 1971). Jego staraniem wykonano remont wieży i pokryto dach
blachą. Wieża do roku 1945 gontami kryta.
|
|
Wchodząc z cmentarza do kościoła był babiniec czyli kruchta, z tej kruchty
do kościoła prowadziły drzwi poboczne na zawiasach żelaznych, wszedłszy
za próg kamienny do kościoła widniała kropielnica, z białego marmuru na
święconą wodę w murze osadzona. Za tymi drzwiami – wejście na chór z
drzewa zbudowany i pomalowany. Organy na nim w 8 głosach umiejscowione, także
malowane. Pod
chórem stały naprzeciw siebie dwa konfesjonały drewniane i malowane.
Na kościele stały stare ławki sosnowe, ustawione po lewej i prawej
stronie. Okien okrągłych trzy z prętami żelaznymi w okrąg robionymi, a na
miejscu okna czwartego Ambona stała sztuką stolarską i rycerską cała
odmalowana. Posadzka biała kamienna, a sufit z tarcic. W kaplicy naprzeciw
zakrystii można było zobaczyć chrzcielnice nową kamienną, Z przykryciem
drewnianym, opatrzoną zamknięciem. Ołtarz Wielki Świętej Trójcy w trzy
kondygnacje wystawiony, cały malowany, rzeźba miejscami pozłacana,
miejscami posrebrzana. Mensę ma murowaną, konsekrowaną. Do zakrystii
prowadziły drzwi dębowe blachą żelazną okute, na trzech zawiasach, z
dwoma zamkami do zamykania. Zakrystia murowana i sklepiona z jednym niewielkim
oknem w drzewo oprawionym. Szafy nowo zrobione, niektóre z nich opatrzone
zamknięciem. Wyszedłszy pobocznymi drzwiami z kościoła, przy murze
cmentarnym widniała kaplica murowana, zwana Ogrójcem. Prowadzą do niej
drzwi dębowe z dobrym zamkiem na zawiasach. Do dzwonnicy z dworu wchodząc
drzwi podwójne na zawiasach, które się kołowrotem zawierają. Podłoga w
dzwonnicy z tarcic ułożona, wiązanie wśród dzwonnicy jest dobre na którym
dzwon tylko jeden. |
SKARŻYCE .
1936 ROK
Kościół
jest murowany w stylu barokowym, belkowo sklepiony i pokryty dachówką. Na
froncie widnieje wieżyca z podwójnym dachem, zakończony zwykłą wieżyczką.
W wieży z trzech stron są po dwa okna, a z dwóch stron są strzelnice.
Dawniej wieża była wsparta z obu stron jakby Szkarpami, które je wzmacniały,
lecz z czasem je usunięto. Dach na kościele był wysoki, sięgający do
szczytu wieży. Mury kościelne tu i ówdzie są zarysowane skutkiem osłabienia
gruntu i od wstrząsów z armat stojących w czasie I wojny światowej / od
marca do sierpnia 1914r/ za murem kościoła, naprzeciw zakrystii. Między
dwoma oknami od południa tkwi obsadzony w murze pocisk artyleryjski /
Szrapnel/. Głowica kościoła tworzy obszerną absydę, a po obu jej stronach
znajdują się dwie równoległe, półokrągłe absydalne sklepione kaplice.
Trzy obok siebie będące absydy są symbolem
Trójcy Przenajświętszej. Kościół bowiem ufundowany został w
1583r przez Dziedzica Skarżyc Mikołaja Brzeskiego wkrótce po wstąpieniu
Kalwinów do pobliskiego Kromołowa,/ w roku 1552/ którzy zwalczali Trójcę.
Do czasu wybudowania kościoła w Skarżycach wierni kościołowi katolickiemu
z Kromołowa chodzili do kaplicy katolickiej w Skarżycach istniejącej na wzgórzu
od XII w. Kościół swym wyglądem miał wiernym przypominać ów dogmat.
Architekturze sakralnej narzucono wówczas konkretne konwencje artystyczne i dążono
by wyrażała określone treści. Wszystkie trzy rotundy na zewnątrz zdobią
pilastry i barokowe facjatki. Nad środkową dominuje wieżyczka opatrzona
kilkoma okienkami, na której szczycie promieniała ozdoba w kształcie
monstrancji z żelaza, oparta na koronie. Sąsiednie wieżyczki ozdobiono
koronami i krzyżami. Po obu stronach nawy są dwie dobudówki, od południa
była kruchta boczna, a od północy wejście na chór będący w stylu
barokowym. Kościół był wysadzany posadzką terakotową w tafle czarne i
białe, jednakowe na całym kościele, ufundowana w 1901r. kosztem Fabrykantów.
Ołtarz Główny w kościele jest w stylu barokowo- klasycznym pochodzącym z
końca XVI wieku, był polichromowany i bogato złocony, zdobią go po dwie
kolumny i dwa pilastry, na konsolach stoją figury św. Apostołów Piotra i
Pawła. W środku widnieje obraz Trójcy Przenajświętszej, którą adorują
święci Biskupi Wojciech i Stanisław, obraz ów reprezentuje styl barokowy i
pochodzi z XVII wieku. Na antependium wyrzeźbiona została Wieczerza Pańska.
Do bocznych kaplic prowadzą delikatne arkady a w nich nisze. Kaplice boczne są
renesansowe z pierwszej połowy XVII wieku. Po lewej stronie w kaplicy
znajduje się obraz Bożego Narodzenia i Pokłon Pasterzy /barokowy XVII w/.
Wysoko widniał obraz św. Franciszka. Z tej kaplicy po lewej stronie jest wejście
do niskiej beczkowo sklepionej zakrystii, oświetlonej dwoma bliźniaczymi
okienkami. Po tej stronie wyjście na cmentarz. W drugiej kaplicy ołtarz z
obrazem św. Jana Chrzciciela, wysoko znajduje się obraz Najświętszej Marii
Panny. Na ołtarzu stał wysoki krzyż dębowy, w sąsiedniej niszy na
kolumnie figura Pana Jezusa z Otwartym Sercem. Ołtarze w nawach bocznych są
w stylu klasycznym, murowane koniec XVIII wieku, w lewym znajduje się obraz
Matki Boskiej z Dzieciątkiem pochodzący z XVII wieku, w prawym natomiast
widnieje postać św. Floriana a przełomu XVIII/XIX wieku w pancerzu i pełnym
uniformie dowódcy, zalewającego ogień.
Na ambonę w stylu barokowym z połowy XVIII w. prowadzi
wejście oryginalne składane. W
kruchcie / Babińcu/ dobudowanej do wieży znajdowały się następujące płyty
pomnikowe:
Adam de Heppen ur 1743 zm, 1806
Antonina, Katarzyna Heppen / z domu Rottermundów/ żona Adama
ur,1752 zm,1789r.
Salomea, Hermonegilda Heppen / z domu Zabinowskich/ zm, 1806r.
Józefa z Heppenów Drake ur, marzec 1786r, zm, 1850r.
Ludwik de Heppen ur,1788r,
zm,1852r.
Teofila z Grabińskich – Ketlińska żyła lat 75 zm, 19. 12.
1865r.
Matylda z Heppenów – Ketlińska zm, w Kielcach w 1882r.
Kruchta została rozebrana w 1974r, podczas prac odnowy świątyni, płyty
nagrobne zostały wmurowane w ogrodzenie kościoła od strony wschodniej przez
Jana Moszczowskiego w 1976r.
|

|
|
|
|
|
|
|
|